Je herkent het vast wel, de gedachte “wat zou die ander ervan vinden”. Of dat je je gedrag aanpast, puur om te voorkomen dat iemand negatief over je denkt. Die gedachte (en het daaropvolgende gedrag) komt niet zomaar uit de lucht vallen. Er is een duidelijke samenhang en die heeft te maken met afhankelijkheid, onzekerheid en het kennen van je eigen waarden en behoeftes.
Afhankelijkheid.
Wanneer je afhankelijk bent van iemand, bijvoorbeeld van je werkgever voor je inkomen, je vrienden voor sociale verbinding of je partner voor een stabiele thuissituatie, dan doet hun mening ertoe. Zij zijn belangrijk voor je en wat zij vinden wordt daarmee ook belangrijk. Dat kan over van alles gaan, de keuzes die je maakt, stappen die je wilt zetten of over relaties die je aangaat. Maar het kan ook gaan over je lichaam, je gewicht of je eetgedrag. En dat kan vervolgens impact hebben op hoe jij naar je lijf, je gewicht of je eetgedrag kijkt of praat over je lichaam en eten of zelfs hoe je eet in hun bijzijn. Want als je afhankelijk bent van de goedkeuring van anderen, wordt hun oordeel al snel bepalend voor hoe jij jezelf ervaart en gedraagt.
Denk bijvoorbeeld aan opmerkingen als: “Eet je dat allemaal op?”, “Ben je aangekomen?” of “Zou je dat nu wel doen?”.
Onzekerheid.
Als je zelf ook nog eens onzeker bent, vergroot dat het effect. Je zult eerder denken “Vinden ze niet dat ik te veel eet?”, “Wat vinden ze van mijn lichaam?”, “Denken ze dat ik altijd zoveel snoep?”. Deze gedachten versterken het gevoel dat je voortdurend bekeken en beoordeeld wordt. Daarmee leg je de lat hoog voor jezelf qua gedrag en wanneer het eindelijk goed genoeg zal zijn en geef je extra gewicht aan de mening van de ander.
Hoeveel je je aantrekt van de ander.
Afhankelijkheid en onzekerheid samen bepalen hoeveel je je aantrekt van wat iemand anders denkt. Hoe groter de afhankelijkheid en hoe groter de onzekerheid, hoe groter de invloed van die ander op jouw lichaamsbeeld en (eet)keuzes. Zeker rondom gevoelige thema’s als uiterlijk, gewicht en eetgedrag kan dit heel veel impact hebben. Bijvoorbeeld dat je bepaalde kleding niet meer durft te dragen, extra gaat sporten om aan verwachtingen te voldoen, eten overslaat in gezelschap, of juist maaltijden aanpast om kritiek te vermijden. Of dat je je ongemakkelijk voelt als jij wel een toetje neemt, je jezelf wilt verdedigen als het gaat over lijnen en diëten en waarom jij daarmee bent gestopt. Of dat je je lichaam super kritisch bekijkt, omdat iemand anders er iets over zei.
De rol van je eigen waarden en behoeftes.
Gelukkig is er ook iets wat voor verandering kan zorgen en je kan beschermen tegen de impact van afhankelijkheid en onzekerheid, en dat is het kennen van je eigen waarden en behoeftes. Dit werkt als een innerlijk kompas en vormt niet alleen de basis van gedegen zelfzorg, maar ook van je minder leren aantrekken van andermans mening.
Waarden geven richting. Als je weet wat voor jou belangrijk is (bijvoorbeeld autonomie, vrijheid, genieten van eten, energie of rust), heb je een eigen maatstaf naast de mening van de ander. Ook met betrekking tot je lichaam en je eetgedrag helpt dat: je kunt kiezen voor wat voor jou goed is en voelt, in plaats van je voortdurend te laten leiden door opmerkingen van anderen.
Behoeftes zorgen voor houvast. Je weet beter wat jij nodig hebt om je goed te voelen, en kunt daar je keuzes op baseren. Bijvoorbeeld: een maaltijd die je genoeg energie geeft en waarvan je kunt genieten, jezelf toestaan te genieten zonder schuldgevoel, of eten volgens je eigen ideale eetpatroon.
Onzekerheid vermindert.
Door goed te weten wat jouw waarden en behoeftes zijn, hoef je minder te twijfelen of je wel “goed genoeg” bent, omdat je jezelf meet aan je eigen kompas in plaats van aan een ander. Een opmerking over je lichaam of eetgedrag raakt je minder, omdat jij weet waar je zelf voor kiest en waarom.
De mening van anderen raakt minder diep.
Je hoort nog steeds wat ze zeggen, maar je staat steviger in je schoenen en zult eerder denken: “Dat is hun mening, maar ik weet wat ik echt belangrijk vind en nodig heb.” Dat geeft ruimte om zorgzaam met jezelf om te gaan. Bijvoorbeeld door te kiezen voor kleding waarin jij je prettig voelt, rustig te genieten van een maaltijd zonder schuldgevoel, of een vorm van beweging te kiezen die jou energie en plezier geeft.
Praktische tips om met oordelen om te gaan.
Herinner jezelf aan je waarden. Vraag je af: past dit bij wat ík belangrijk vind? Als het antwoord ja is, dan is dat genoeg, ongeacht wat een ander zegt.
Gebruik een korte reactie. Op opmerkingen als “Ga je dat echt eten?” kun je simpel antwoorden met: “Ja, dat past bij wat ik nodig heb.” Je hoeft je keuzes niet te verdedigen.
Grenzen aangeven. Als iemand vaak opmerkingen maakt over je lijf of eetgedrag, dan mag je zeggen: “Ik wil het hier liever niet over hebben.”
Zoek steun. Praat met mensen die jou accepteren zoals je bent. Hun steun kan helpen om negatieve opmerkingen minder zwaar te laten wegen.
Zelfcompassie oefenen. Wees mild voor jezelf. Als je merkt dat een opmerking je raakt, stel jezelf gerust: “Het is normaal dat dit me raakt doet, maar ik kies nu voor wat goed voelt voor mij.”
En onthoud: Het gaat niet om de vraag “Weegt de mening van de ander zwaarder dan mijn eigen mening?”, maar om “Weegt de mening van die ander zwaarder dan wat ik echt nodig heb?”.
De metafoor van het anker.
Zonder duidelijke waarden en behoeftes is het alsof je in een bootje zit dat door elke golf, elke mening, opmerking of oordeel van een ander, heen en weer geslingerd wordt. Maar met een stevig innerlijk kompas bestaande uit inzicht in je waarden en behoeftes, heb je een anker. De golven zijn er nog steeds, maar ze bepalen niet langer waar jij heen gaat. En dat geldt niet alleen in je werk of relaties, maar dus ook in hoe je keuzes maakt rondom eten en hoe je je lijf ervaart.
.
Kortom: afhankelijkheid en onzekerheid maken dat je de mening van anderen zwaar laat wegen. Dat kan zich sterk uiten op het gebied van uiterlijk, gewicht en eten. Maar door helder te hebben wat jouw waarden en behoeftes zijn, verleg je de macht terug naar jezelf. Zo kun je stap voor stap beter voor jezelf zorgen, vanuit verbinding met je eigen koers en niet vanuit de verwachtingen of opmerkingen van de buitenwereld.
✨ Tot slot: onthoud dat jouw lichaam, jouw eetgedrag en jouw keuzes van jou zijn. Je mag jezelf voeden op de manier die voor jou goed voelt en keuzes maken die bijdragen aan jouw welzijn. Laat jouw waarden en behoeftes je anker zijn, en laat de golven van meningen om je heen niet jouw koers bepalen.
Meteen de eerste stap zetten? Dan is Ik ben goed genoeg echt wat voor jou.
.
Dit artikel is geschreven door drs. Diana van Dijken. Sinds 2015 werkzaam als Voedingspsycholoog, expert in de psychologie van eetgedrag en het ontwikkelen van een gezonde relatie met eten en jezelf, eigenaar van het Centrum voor Intuïtief Eten en medeoprichter van Gewichtsneutraal Netwerk Nederland.
