Waarom goede voornemens vaak mislukken en waarom je ook gewoon nú kunt starten.
Voor veel vrouwen is het herkenbaar: elk jaar weer neem je je voor om minder te snoepen, beter voor jezelf te gaan zorgen, meer te bewegen of eindelijk iets te doen aan die vervelende eetbuien. Januari voelt als hét moment om “opnieuw te beginnen”. Maar psychologisch gezien is het helemaal niet vreemd dat die goede voornemens vaak binnen no-time alweer stranden.
Als psycholoog zie ik keer op keer dat de manier waarop we verandering benaderen rond eten en zelfzorg vaak averechts werkt. Het zorgt voor een enorme focus op wat we niet zouden moeten doen, wat we “fout” doen en leidt vaak tot een gevoel van schuld, schaamte en/of falen. Het resultaat? De cyclus van goede voornemens, teleurstelling en zelfkritiek herhaalt zich jaar na jaar.
Gelukkig kan het ook anders. Laten we eens kijken waarom goede voornemens zo vaak mislukken en hoe je vandaag al kleine, liefdevolle stappen kunt zetten richting een gezondere relatie met eten en jezelf.
1. Goede voornemens starten vaak vanuit zelfkritiek
Veel vrouwen maken goede voornemens vanuit kritiek, vanuit een gevoel van tekortschieten. Het moet anders en beter. “Ik moet minder snoepen”, “Ik mag geen eetbuien meer hebben”, “Ik moet beter voor mezelf zorgen”. Psychologisch gezien is dit problematisch. Zelfkritiek activeert het stresssysteem in het brein en remt het vermogen om nieuwe gewoontes te vormen. Het gevolg: je voelt je gefrustreerd, gefaald of machteloos.
Om duurzame veranderingen door te kunnen voeren heb je iets anders nodig. Mildheid, nieuwsgierigheid en zelfcompassie. Wanneer je jezelf liefdevol benaderd, wordt het makkelijker om patronen te doorbreken en echt goed voor jezelf te zorgen.
2. Het “fresh start”-effect van januari is misleidend
We houden van het idee van een symbolisch nieuw begin: een nieuw jaar, een nieuwe maand, een nieuwe week. Maar echte gedragsverandering ontstaat niet doordat het een bepaalde dag of datum is. En wachten tot januari maakt de verandering die je blijkbaar zou willen doorvoeren heel abstract. Je hoeft er nu (gelukkig) nog even niets mee.
Het zegt overigens ook heel veel over de voornemens die je hebt. Want blijkbaar is het ook heel fijn dat je ze nog even mag uitstellen. Je kijkt er niet echt naar uit.
3. De voornemens gaan over wat niet “mag” of wel “moet”
Hoewel het verleidelijk is om jezelf strikte regels op te leggen: geen chocolade meer, geen snoep, geen snacks, 3x per week naar de sportschool, blijkt steeds weer dat dit averechts werkt.
- Verboden voedsel trekt juist de aandacht van je brein.
- Strenge regels verhogen de kans op eetbuien, omdat het brein reageert op de restricties. Over het restrictie-escalatie principe lees je meer in deze blog.
- Het “what the hell”-effect: één keer de regel overtreden voelt als falen, waardoor de “controle” helemaal verdwijnt.
Dit betekent niet dat je zwak bent. Het betekent dat je brein gewoon werkt zoals het werkt. En dat het je kan helpen andere voornemens te formuleren…
Zelfzorg draait niet om perfectie of gewicht, maar om kunnen luisteren en handelen naar je werkelijke behoeftes.
Wat nou als je niet zou inzetten op minder eten, minder snoepen, gezonder eten of meer bewegen, maar op leren luisteren en handelen naar je werkelijke behoeftes? Op een gezondere relatie met eten en jezelf? Op meer rust rondom eten. Op echt kunnen genieten van die dingen die je super lekker vindt? Op beter kunnen voelen wanneer je honger hebt of er toch iets anders speelt? Zou je dan nog steeds willen wachten tot januari? Ik nam al eens een fijn gratis webinar op over waarom het zo belangrijk is om in te zetten op je relatie met eten i.p.v. op afvallen, minder snoepen of gezonder eten en wat dan wel effectief is als jij de regie op je eetgedrag terug wilt pakken. Via deze link kun je het webinar aanvragen en na registratie meteen terugkijken.
Waarom nú beginnen?
Goede voornemens falen niet omdat jij faalt. Ze falen omdat ze vaak starten vanuit zelfkritiek, het om strenge regels gaat en ze erop leunen dat die ene magische dag of datum zal helpen in ze nastreven of bereiken.
Maar je kunt gewoon vandaag al beginnen. Niet groots en spectaculair, maar met één kleine stap: een klein momentje voor jezelf, een nieuwsgierige blik op je eetpatroon en eetgedrag, aandacht bij wat je eet, hoe het proeft, wat het met je doet.
Niet vanuit een wens om een hele “nieuwe jij” te creëren, maar vanuit liefde en zorg voor de jij die je nu al bent…
.
Dit artikel is geschreven door drs. Diana van Dijken. Sinds 2015 werkzaam als Voedingspsycholoog, expert in de psychologie van eetgedrag en het ontwikkelen van een gezonde relatie met eten en jezelf, eigenaar van het Centrum voor Intuïtief Eten en medeoprichter van Gewichtsneutraal Netwerk Nederland.
