Looksmaxxing is geen nieuw probleem, alleen gaat het nu om mannen.
De afgelopen maanden lijkt het internet ineens wakker geschrokken van een fenomeen dat “looksmaxxing” heet. Kranten schrijven bezorgde stukken over jonge jongens die obsessief bezig zijn met kaaklijnen, huidverzorging, gymroutines, supplementen en cosmetische ingrepen. Op sociale media verschijnen analyses over de mentale schade van schoonheidsobsessie onder mannen. Politici, psychologen en opiniemakers vragen zich af: hoe zijn we hier beland?
Maar voor veel vrouwen, waaronder mijzelf, voelt die collectieve verbazing bijna absurd. Want vrouwen leven al decennialang, eigenlijk al eeuwenlang, onder precies dezelfde druk. Alleen kreeg het nooit dezelfde naam, zorgde het nooit voor dezelfde morele paniek en ging het zelden gepaard met dezelfde maatschappelijke empathie. Als meisjes zichzelf uithongeren om dun genoeg te zijn, heet dat “discipline”. Als vrouwen uren besteden aan make-up, haar, ontharing, huidverzorging en anti-aging, heet dat “zelfzorg”. Als vrouwen hun gezichten en lichamen chirurgisch laten aanpassen om dichter bij de schoonheidsnorm te komen, wordt dat gepresenteerd als empowerment, persoonlijke keuze of simpelweg onderdeel van vrouw-zijn. Nu mannen hetzelfde beginnen te doen, wordt het ineens gezien als een zorgwekkende sociale ontwikkeling. Dat verschil zegt veel, zo niet alles!
Het patriarchaat heeft vrouwen altijd geleerd dat hun lichaam een project is.
Laten we allereerst eens erkennen dat het manipuleren van het lichaam geen internettrend is, maar een kernmechanisme van patriarchale controle. Binnen patriarchale systemen wordt de waarde van vrouwen structureel gekoppeld aan aantrekkelijkheid, aan “looks”. Niet aan hun intelligentie. Aan hun autonomie of creativiteit. Maar aan hun uiterlijk.
Vrouwen leren al op jonge leeftijd dat schoonheid sociaal kapitaal is. Mooie vrouwen krijgen meer aandacht, meer validatie, meer kansen, meer bescherming en vaak zelfs economisch voordeel. Tegelijkertijd worden vrouwen die niet voldoen aan de norm harder beoordeeld, minder serieus genomen en vaker uitgesloten. Daarom besteden vrouwen wereldwijd enorme hoeveelheden tijd, geld en energie aan hun uiterlijk. Niet omdat vrouwen “oppervlakkig” zijn, maar omdat schoonheid onder het patriarchaat functioneert als een overlevingsstrategie. De beauty-industrie draait miljarden op onzekerheid. Anti-rimpelcrèmes, fillers, diëten, shapewear, plastische chirurgie, laserbehandelingen, liposuctie en botox zijn geen uitzonderingen. Het is mainstream geworden. En belangrijker nog: het is volledig genormaliseerd. Een vrouw die pijn lijdt voor schoonheid wordt nauwelijks nog gezien als iemand die onder druk staat. Het wordt verwacht. Want wie mooi wil zijn, moet pijn lijden.
Wanneer mannen diezelfde druk ervaren, wordt het plots een maatschappelijk probleem.
Maar nu mannen massaal geconfronteerd worden met “uiterlijksdwang”, herkennen we ineens hoe destructief het is. Ineens wordt er over gepraat aan de talkshowtafels. Gaat het in de media over mentale gezondheid. Ineens maken mensen zich ook echt zorgen over de impact van sociale media. En plots erkennen we dat jezelf constant vergelijken schadelijk kan zijn.
Maar waar is die collectieve bezorgdheid over hoe vrouwen worden geobjectiveerd? Over de dieetcultuur die van vrouwen verwacht dat ze nòg dunner worden. Over de onzekerheid waar vrouwen onder gebukt gaan? Waar is de verontwaardiging als het over de intergenerationele dieetmentaliteit gaat? En over hoe vrouwen wel ouder mogen worden, maar ze er vooral niet ouder uit mogen zien? Hoe vrouwen in het oog van de maatschappij het liefst altijd 24 blijven?
De ironie is extreem pijnlijk: pas nu jongens en mannen geraakt worden door dezelfde mechanismen, lijkt de samenleving bereid om het systeem kritisch te bekijken.Dat betekent niet dat de problemen van jonge mannen niet serieus zijn. Integendeel. Looksmaxxing kan leiden tot obsessies, depressie, sociale isolatie en zelfhaat. Zeker online ontstaan extreem competitieve omgevingen waarin mannelijkheid steeds meer gekoppeld wordt aan fysieke perfectie.Maar de vraag blijft: waarom erkennen we de schadelijkheid van schoonheidsdruk pas volledig wanneer mannen ermee geconfronteerd worden?
Het patriarchaat schaadt iedereen.
Looksmaxxing laat zien dat het patriarchaat niet alleen vrouwen schaadt. Het reduceert iedereen tot rollen en verwachtingen. Voor vrouwen betekende dat traditioneel: mooi, jong, begeerlijk, klein en verzorgd. Voor mannen betekende het: sterk, succesvol, dominant, gespierd en onaantastbaar. Sociale media hebben die druk alleen maar verder opgevoerd. Mannen worden nu ook steeds vaker behandeld als visuele objecten die zichzelf constant moeten optimaliseren. Hun gezicht, lengte, spieren, haarlijn en status worden nu ook steeds meer publiek geëvalueerd. Zoals dat bij vrouwen al sinds mensenheugenis gebeurt. Maar daar was weinig aandacht voor. Nu het patriarchale denken ook mannen schaadt, is het alleen wel nieuws.
Het neoliberale idee dat je jezelf eindeloos kunt, en moet, verbeteren, versmelt hier met patriarchale schoonheidsnormen. Je lichaam wordt een project dat nooit “af” is. Niet knap genoeg? Werk harder. Niet gespierd genoeg? Train meer. Niet aantrekkelijk genoeg? Schoonheidsbehandelingen en operatieve opties genoeg! Onzekerheid is een geweldig verdienmodel.
De dubbele standaard blijft bestaan.
Toch blijft er een belangrijk verschil bestaan in hoe we naar mannen en vrouwen kijken binnen deze discussie. Wanneer mannen zich obsessief bezighouden met hun uiterlijk, wordt dat gezien als tragisch, zorgwekkend of een teken van een maatschappelijke crisis. Wanneer vrouwen hetzelfde doen, wordt het gezien als normaal. Of sterker nog, het wordt vaak niet eens gezien. En die normalisering is misschien wel het meest verontrustende.
Want wat vrouwen al die jaren hebben meegemaakt, werd nauwelijks erkend als structurele druk. Het werd gepersonaliseerd: individuele onzekerheid, individuele keuze, individuele verantwoordelijkheid. Maar deze “keuzes” staan nooit los van macht, cultuur en sociale conditionering. Een vrouw kiest niet in een vacuüm voor fillers of extreme diëten. Net zoals een jongen niet in een vacuüm besluit dat zijn kaaklijn zijn menselijke waarde bepaalt. Beiden bewegen zich binnen een systeem dat uiterlijk koppelt aan waardigheid.
Misschien is de echte vraag niet waarom jongens aan looksmaxxing doen.
Misschien is de echte vraag waarom we het al zo lang acceptabel vinden dat meisjes en vrouwen dit doen. Waarom vinden we het normaal dat vrouwen pijn, schaamte, restrictie en een obsessie met eten en hun lijf internaliseren als onderdeel van vrouw-zijn? Waarom wordt deze permanente lichamelijke zelfcorrectie niet gezien als een collectief probleem? En waarom hebben we pas empathie voor schoonheidsdwang wanneer het ook mannen begint te raken?
Looksmaxxing is geen plotselinge ontsporing van een generatie jongens. Het is een logisch gevolg binnen een cultuur die mensen al decennialang leert dat hun lichaam hun belangrijkste sociale valuta is. Dat hun zelfwaarde afhangt van hun looks. Vrouwen leven daar al generaties mee, maar wanneer iets alleen vrouwen treft is dat de ophef blijkbaar niet waard…
.
Dit artikel is geschreven door drs. Diana van Dijken. Sinds 2015 werkzaam als Voedingspsycholoog, expert in de psychologie van eetgedrag en het ontwikkelen van een gezonde relatie met eten en jezelf, eigenaar van het Centrum voor Intuïtief Eten en medeoprichter van Gewichtsneutraal Netwerk Nederland.
Vind je mijn blogs leerzaam of inspirerend? En wil je mij ondersteunen in het kunnen blijven schrijven van blogs, het maken van podcasts en het ontwikkelen van gratis tools, cursussen, challenges en masterclasses? Dan help je mij enorm met een kleine maandelijkse bijdrage. Dat kan al vanaf €1 per maand. Als dank ontvang je toegang tot exclusieve content. Alvast onwijs bedankt!
