National Geographic publiceerde vorige week een artikel met de kop “Steeds meer vrouwen in de menopauze kampen met een eetstoornis. Hoe komt dat?” en daar ging ik uiteraard meteen van “aan”. Want als vrouw in de perimenopauze die wekelijks veel vrouwen ziet en spreekt die tevens in de perimenopauze zitten, die stuk voor stuk struggelen met hun relatie met eten en hun lichaam, heb ik daar zelf ook wel wat ideeën over. In deze blog deel ik de belangrijkste conclusies van het artikel van National Geographic, mijn take op waarom steeds meer vrouwen van 40+ een verstoorde relatie met eten en hun lichaam hebben èn hoe daarmee om te gaan.
Steeds meer vrouwen in de perimenopauze krijgen een eetstoornis
Het aantal vrouwen tussen de 40 en 70 jaar met een eetstoornis stijgt. Toch worden ze vaak niet (h)erkend, omdat ze niet passen binnen het stereotype beeld van een jonge, dunne tiener met anorexia. Dit leidt tot gemiste diagnoses en uitblijvende zorg, terwijl de impact groot is.
Waarom juist in deze fase?
Er zijn meerdere verklaringen waarom juist vrouwen in en rond de perimenopauze steeds vaker een eetstoornis ontwikkelen. In het artikel van National Geographic worden de volgende verklaringen gegeven en ik heb daar vanuit mijn eigen expertise en ervaring nog het e.e.a. aan toegevoegd:
1. Hormonale veranderingen
De overgang is, net als de puberteit, een periode van heftige hormonale schommelingen. Een daling in oestrogeen beïnvloedt de aanmaak van serotonine (je geluksstofje), het hongergevoel én de vetverdeling in je lichaam. Vooral de hoeveelheid buikvet neemt toe, je metabolisme vertraagt en je spiermassa neemt af. Je lichaam verandert en dat gaat niet ongemerkt voorbij. Daarnaast heeft de afname van oestrogeen ook invloed op de aanmaak van dopamine, wat onder andere impact heeft op je executieve functies als zelfactivatie, geheugen, concentratie, tijdsbesef, motivatie en je humeur. Het is een periode die vaak gepaard gaat met emotionele schommelingen, een gevoel van niet goed genoeg zijn, dalende zelfwaardering en niet lekker in je vel zitten. Allemaal factoren die kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van een verstoorde relatie met eten of een eetstoornis. En laten we niet vergeten dat veel vrouwen al een ingewikkelde of moeizame relatie met eten hebben als ze de perimenopauze in gaan…
2. Verlies van controle
Veel vrouwen ervaren rond deze levensfase een gevoel van controleverlies. Dat gevoel kan worden veroorzaakt door veranderingen in de persoonlijke situatie zoals kinderen die het huis uit gaan, een scheiding, mantelzorg, of een carrièreswitch. Maar ook doordat veel vrouwen van tussen de 35 en 45 jaar tegenwoordig drukke levens leiden, werkzaam zijn, relatief jonge kinderen hebben, nog midden in het leven staan en de “sandwich generatie” zijn (zowel zorg dragen voor ouders als eigen kinderen) en daardoor te veel ballen moeten/willen hooghouden. Tel daar het veranderende lichaam en minder betrouwbaar werkende hoofd bij op en de chaos is compleet. In die chaos kan controle uitoefenen op wat je eet of hoe je lichaam eruitziet als houvast voelen. Die controle kan echter doorslaan richting een eetstoornis of een verstoorde relatie met eten en je lijf.
3. Culturele druk om ‘jong en dun’ te blijven
De samenleving biedt bijzonder weinig ruimte voor het ouder wordende vrouwenlichaam. Dun zijn blijft de norm, ongeacht je leeftijd en ongeacht of dat haalbaar is. Social media, dieettrends en afslankmiddelen als Ozempic versterken het beeld dat je in maat 36 moet (blijven) passen ook als je ouder wordt. Er heerst een enorme druk om jong te blijven en er ook vooral jong uit te blijven zien. Lang leve de beauty industrie die miljarden verdiend door in te spelen op de onzekerheid van vrouwen. En programma’s als Dag EEN die promoten dat je op de 50e of 60e je “fitste en dunste zelf” kunt zijn, dragen ook niet echt bij aan de acceptatie van het veranderende en ouder wordende lichaam van vrouwen. Geen wonder dus dat steeds meer vrouwen van 40+ obsessief proberen hun lichaam te veranderen door aan de slag te gaan met hun eet- en beweegpatroon. Met een verstoorde relatie met eten en soms dus zelfs een eetstoornis als gevolg.
4. De maakbaarheidsmaatschappij
Maar liefst 73% van de vrouwen van “middelbare” leeftijd is ontevreden over haar gewicht en/of haar lichaam. Die ontevredenheid is mede een gevolg van een schoonheidsnorm die simpelweg onhaalbaar is terwijl ons lichaam als een maakbaar project wordt gezien. Een project met voor- en nafoto’s, waarbij de nafoto is wat wordt nagestreefd. En aangezien het maakbaar is, is het dus ook je eigen schuld als je lichaam niet voldoet aan de norm. Deze schoonheidsnorm werkt eetstoornissen in de hand, met name bij vrouwen van 40+ die in de regel steeds verder van die schoonheidsnorm af komen te staan.
Waarom herkenning zo belangrijk is
Vrouwen zien hun eigen gedrag vaak niet als problematisch, omdat het wordt verpakt als “gezond leven” of “een nieuwe leefstijl”. Maar zodra je niet meer op een relaxte manier kunt omgaan met eten, constant kritisch bent op je eigen eetgedrag en/of lichaam en je obsessief probeert je lichaam te veranderen, dan is er echt sprake van een verstoorde relatie met eten…
Wat als je je hierin herkent en wilt werken aan je relatie met eten en jezelf?
Ben jij tussen de 35 en 55 jaar en merk je dat je relatie met eten verstoord is geraakt? Dan ben je niet de enige en gelukkig kan je relatie met eten ook weer herstellen. Hoe? Door heel bewust in te gaan zetten op het ontwikkelen van een gezonde relatie met eten en jezelf. Door (weer) echt goed te leren luisteren en handelen naar je werkelijke behoeftes. Door te snappen waar jouw behoeftes vandaan komen en te bouwen aan een goed fundament qua zelfzorg. In deze masterclass leer ik je daar alles over.
Dit artikel is geschreven door drs. Diana van Dijken. Sinds 2015 werkzaam als Voedingspsycholoog, expert in de psychologie van eetgedrag en het ontwikkelen van een gezonde relatie met eten en jezelf, eigenaar van het Centrum voor Intuïtief Eten en medeoprichter van Gewichtsneutraal Netwerk Nederland.
Vind je mijn blogs leerzaam of inspirerend? En wil je mij ondersteunen in het kunnen blijven schrijven van blogs, het maken van podcasts en het ontwikkelen van gratis tools, cursussen, challenges en masterclasses? Dan help je mij enorm met een kleine maandelijkse bijdrage. Dat kan al vanaf €1 per maand. Als dank ontvang je toegang tot exclusieve content. Alvast onwijs bedankt!
