De vakantie is voorbij, en voor sommige vrouwen komt dan dat bekende stemmetje weer op: “Vanaf nu ga ik gezonder eten. Minder snoepen. Even geen alcohol. Het sporten weer oppakken (of in ieder geval inzetten op 10.000 stappen per dag). Tijd om weer wat strenger te zijn voor mezelf. ”
Misschien herken je dat. Misschien ook niet. Maar wat vaak gebeurt na een periode van alles wat meer “loslaten”, is dat er behoefte ontstaat aan controle, structuur of compensatie. En dat is helemaal niet gek. Alleen die drang naar controle werkt vaak averechts.
Want hoe strenger de regels die lijken te horen bij controle krijgen op je eetgedrag, hoe groter de drang om ze te breken. Hoe meer je jezelf dingen verbiedt, hoe meer je ernaar gaat verlangen. Restrictie leidt vrijwel altijd tot escalatie. En niet omdat jij geen discipline hebt, maar omdat je simpelweg iets anders nodig hebt.
Wat je zoekt is controle, maar wat je nodig hebt is regie. En dat is echt iets anders.
Controle of regie? Wat is het verschil en waarom het zoveel uitmaakt.
Controle lijkt sterk, maar is eigenlijk heel kwetsbaar.
Het is gebaseerd op dwang: jezelf regels opleggen, dingen verbieden, streng toespreken. En hoe harder je probeert alles onder controle te houden, hoe sneller je die controle weer lijkt kwijt te raken. Waarom? Omdat controle heel veel energie kost. Omdat het geen ruimte laat voor het echte leven, dat gepaard gaat met stress, emoties en onverwachte momenten. En omdat je brein zich op den duur altijd zal verzetten tegen wat niet mag. En dan verlies je dus de controle, met soms eetbuien als gevolg als de controle die je wilde pakken over eten ging.
Regie is iets anders.
Regie is niet dwangmatig, maar draait om bewuste sturing. Je maakt keuzes die passen bij waar jij behoefte aan hebt, fysiek, mentaal, emotioneel en/of hormonaal. Je hoeft jezelf niets te verbieden, want je vertrouwt erop dat je kunt kiezen wat voor jou goed voelt, zónder streng te zijn. Regie is flexibel en duurzaam. Je raakt het niet zomaar “kwijt”, want het is geen krampachtig systeem, het is iets wat van binnenuit komt. Doordat je je zelf kent en weet hoe je kunt luisteren en handelen naar je werkelijke behoeftes.
| Controle | Regie |
| Dwangmatig, streng, zwart-wit | Bewust, mild en afgestemd |
| Houd je vol totdat dat niet meer lukt | Is flexibel en daardoor makkelijker te behouden |
| Leidt vaak tot terugval of eetbuien | Geeft rust en vertrouwen |
| Gebaseerd op angst of schuld | Gebaseerd op zelfzorg en inzicht |
Kortom: controle voelt misschien goed en geeft je het idee dat je grip hebt, maar je verliest het bijna altijd weer. Regie voelt rustiger, maar is juist krachtiger. Het helpt je om écht duurzame keuzes te maken, zonder strijd met jezelf.
Wil jij niet wéér streng zijn, maar wél steviger in je schoenen staan rondom eten? Dan is regie leren pakken wat jij nodig hebt. En ja, ook jij kunt dat leren.
Dit artikel is geschreven door drs. Diana van Dijken. Sinds 2015 werkzaam als Voedingspsycholoog, expert in de psychologie van eetgedrag en het ontwikkelen van een gezonde relatie met eten en jezelf, eigenaar van het Centrum voor Intuïtief Eten en medeoprichter van Gewichtsneutraal Netwerk Nederland.
